سه شنبه , ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸
آخرین مطالب

لوازم وحدت وجود

تمام مباحث عرفانی، از جهتی فروع و لوازم توحید و وحدت شخصیه وجودند، اما برخی لوازم وحدت وجود و نتایج آن در فهم مبحث و رفع برخی سوء‌برداشت‌ها مؤثر است

لوازم وحدت وجود

۱. لا بشرطیت و اطلاق یا قسمی است و یا مقسمی. در اطلاق قسمی، شیء، مقید به اطلاق و سریان است، مانند نفس رحمانی، اما در اطلاق مقسمی، حتی قید اطلاق و سریان نیز وجود ندارد، و از این رو، با به‌شرط شیء و به‌شرط لا بودن نیز جمع می‌شود. از دیدگاه عرفان، حق‌تعالی اطلاق و لا بشرطیت مقسمی دارد.

۲. تغایر و تمایز یا تقابلی است یا احاطی، و از نظر عرفا حق‌تعالی به نحو احاطی از خلق متمایز است. به بیان روشن‌تر، همچنان‌که خداوند به جهت احاطه و شمولْ عین اشیاست، دقیقاً به همین جهت غیر اشیا و متمایز از آنهاست.

۳. در عرفان سه نوع حیرت مطرح است: اول حیرت معرفتی که منشأ آن شک و تردید است و امری نامطلوب به‌شمار می‌آید؛ دوم حیرت روانی که به سبب معرفت به حقایق نظام هستی به انسان دست می‌دهد و همراه نوعی بهت‌زدگی و هیمان لذت‌بخش و شیرین است؛ و سوم حیرت وجودی که واقعیت خارجی حقیقی دوپهلو و دوچهره است.

۴. در مقابل عده‌ای که قایل به تشبیه محض یا تنزیه صرف شده‌اند، عرفان معتقد به جمع بین تشبیه و تنزیه است.

۵. از نظر اهل معرفت، از آن جهت که حق در دل همه اشیا حضور دارد و از نظر نظام احسن عالم، هیچ شری وجود ندارد و همه چیز خیر محض و زیبایی تمام است؛ اما از منظر تفاضل وجود و تشکیک در ظهور تکویناً و از نظر اوامر و نواهی شرایع تشریعاً شرور معنا می‌یابد، لکن منافاتی با دیدگاه وحدت شخصیه وجود ندارد.

۶. حلول و اتحاد در جایی است که دو وجود فرض شود. ازاین‌رو در عرفان که جز یک وجود را نمی‌پذیرد، جایی برای حلول و اتحاد نیست.

۷. در عرفان موجودات و کثرات هستی نفی نمی‌شوند، بلکه همه آنها را با حیث تقییدی وجود حق، موجود و واقعی می‌شمارند.

۸. هرگاه وجود را به لحاظ وحدت محض و حقیقی مد نظر قرار دهیم، «حق» ‌خواهد بود و هرگاه فقط کثرت شئون را لحاظ کنیم، خلق و مظاهر شکل می‌گیرند، و هرگاه لحاظ وحدت نسبی را اعتبار کنیم، اسما و احوال حق تحقق خواهند داشت.

۹. اعتقاد به توحید عرفانی که همراه با احساس حضور عالمانه حق‌تعالی در همه جا حتی عمق جان آدمی است، نقش تربیتی فوق‌العاده‌ای در مراحل سلوکی خواهد داشت.

 

منبع: حکمت عرفانی، حجه الاسلام و المسلمین علی امینی نژاد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *